We hebben het allemaal wel eens meegemaakt: je zegt ‘ja’ tegen een verzoek, maar eigenlijk wil je het niet doen. Doe jij dit regelmatig? Dat kan nadelen hebben, bijvoorbeeld:
- Je bent steeds bezig met dingen die je niet wilt doen en daardoor blijven de dingen liggen die je wél wilt doen.
- Je hebt vervelende gevoelens over de situatie. Daardoor wordt de relatie met mensen die jou dingen vragen, minder prettig.
- Je verliest veel energie en vindt je leven minder leuk.
Veel mensen vinden het nog niet zo gemakkelijk om nee te zeggen als iemand iets vraagt wat niet bij ze past. Veel voorkomende redenen zijn:
- Je wilt de ander niet teleurstellen of in de steek laten
- Je bent bang dat de ander je minder leuk vindt als je nee zegt
- Je hebt het gevoel dat mensen vinden dat je ja hoort te zeggen
Hier volgen tips om beter te worden in nee zeggen en tegelijkertijd de relatie met de ander goed te houden.
1. Maak een oprechte keuze
Misschien is het echt waar dat je deze persoon nu wilt helpen en dat jij de juiste persoon bent om dit te doen. Kies er dan voor. Jouw ‘ja’ wordt een echt gemeende ja. Je staat achter je keuze en hebt er voldoening van dat je dit doet.
Mensen worden er gelukkig van als ze iets voor een ander kunnen betekenen. Alleen wil je wel het gevoel hebben dat je een keuze hebt, anders voel je je gevangen. Kiezen om de ander te helpen, omdat je dat graag wilt, moet je dus zeker blijven doen. Hier lees je meer over moeten en willen.
2. Weet dat elke ‘ja’ ook een ‘nee’ is – en andersom
Telkens als jij ‘ja’ ergens op zegt, ga je een stukje van jouw kostbare tijd en energie ergens in steken. Die kun je dan niet in iets anders steken. Je zegt dus altijd ‘nee’ tegen andere dingen als je ergens ‘ja’ op zegt. Je nieuwe gedachte kan zijn: “Ik zorg dat ik ‘ja’ zeg op de juiste dingen.” Als iemand jou iets vraagt en je wilt liever iets anders doen, dan kun je dat vertellen. Een bijvoorbeeld: “Ik moet kiezen tussen jouw stuk doorlezen en mijn eigen stuk voor morgen afmaken. Ik kies dan toch voor mijn eigen stuk afmaken.”
Zo laat je zien dat je niet de ander afwijst, maar een logische keuze maakt. Dat voelt anders.
3. Vraag bedenktijd (en geef alsnog antwoord)
Ben je geneigd om te snel ja te zeggen voor je goed hebt nagedacht? Begin dan eens met bedenktijd vragen. Vraag goed door om te weten wat de ander van jou wil. Zeg dan bijvoorbeeld: “Oké, ik begrijp je verzoek. Ik ga kijken wat er mogelijk is en kom er binnen een half uur op terug.”
Als je belooft erop terug te komen, doe dat dan ook. Dan voel je dat je betrouwbaar bent en je aan je belofte houdt, waardoor je de relatie met de ander goed houdt.
4. Laat merken dat je het verzoek waardeert, ook als je nee zegt
Als iemand jou iets vraagt, vindt hij blijkbaar dat jij iets bij te dragen hebt. Hij wil je ergens graag bij hebben, hij vindt jou een goede hulp of je hebt een talent dat hij graag wil gebruiken. Dat is een compliment. Laat merken dat jij dat beseft. Zeg bijvoorbeeld: “Wat leuk dat je mij daar graag bij wil hebben. Dankjewel voor de uitnodiging.” Daarna kun je aangeven of je het wel of niet kunt doen.
Ga je het niet doen omdat het niet goed uitkomt? En wil je de volgende keer zeker weer gevraagd worden? Geef dat dan ook aan. Dan laat je nog meer merken dat je het verzoek waardeert.
5. Oefen in gemakkelijke situaties
Wanneer je iets nieuws gaat oefenen, is het goed om het in kleine stappen te doen. Ga dus niet meteen proberen nee te zeggen tegen de belangrijkste personen in je leven als ze iets vragen wat heel belangrijk lijkt voor hen. Begin met kleine vragen, waarbij je weet dat het wel goedkomt als jij nee zegt.
6. Vraag hulp
In je eentje een grote uitdaging aangaan is nog niet zo gemakkelijk. Misschien is er wel iemand bij wie jij je vertrouwd voelt, die jou hierbij kan helpen. Vertel die persoon waarom je graag wilt oefenen in welgemeend ja óf welgemeend nee zeggen. Ga erover in gesprek, bijvoorbeeld door de ander te vragen of die ook wel eens te snel ja zegt. Vraag dan of de ander jou wil helpen. Bespreek hoe die ander dat het beste kan doen, bijvoorbeeld door te zeggen: “Wil je hier eerst even over nadenken?” als hij iets aan jou vraagt. Of als een ander iets aan jou vraagt waar hij bij is.
7. Geef ruimte aan gevoelens
Als iemand iets vraagt en jij zegt nee, dan kan dat gevoelens met zich meebrengen. Geef de ander én jouzelf toestemming daarvoor. Het is toegestaan om ongemak te voelen, of teleurstelling of verwarring of opluchting of iets anders. Als dat gevoel er mag zijn, wordt het leven lichter. Het helpt ook de relatie met de ander goed houden: blijkbaar mag je allebei zijn wie je bent.
Dit ‘toestemming geven’ hoef je niet hardop te doen. Het is al genoeg om op te merken welk gevoel er is. Je kunt dan in gedachten zeggen: “Oké, dat gevoel mag er gewoon zijn.”
Is dit nieuw voor je? Dan kun je ook in andere situaties oefenen met het opmerken van gevoelens en er in gedachten toestemming voor geven. Bijvoorbeeld als er met andere mensen iets gebeurt waar jij bij bent. Jij mag er gevoelens bij hebben. Zij mogen er gevoelens bij hebben. We zijn allemaal mensen.
8. Kijk ook terug op de situatie
Heb je ergens van harte ja op gezegd of oprecht nee tegen gezegd? Kijk achteraf dan ook wat dat jou heeft opgeleverd. En heeft het anderen misschien ook iets opgeleverd? Zo krijg je meer vertrouwen dat je de goede dingen doet.
